Sagan.

Hægt er að segja sögu hljómsveitar með margvíslegum hætti og nota til þess mismörg orð. Örsagan um Nýdönsk er svona: Strákarnir stofnuðu hljómsveit sem varð fljótlega ein sú besta á landinu.


Engu er logið en heldur er þetta snubbótt, ekki satt?

Gerum aðeins betur. Árið 1987 var Bjössi í MH og stofnaði hljómsveit með vini sínum Valla. Þeir fengu skólabræður sína Einar og Begga með sér og fundu Óla í MS og Danna í MR. Svo hættu Beggi, Einar og Valli og Jón og Stebbi komu í staðinn. Hljómsveitin hefur gert margar plötur sem á eru fjölmörg frábær lög sem notið hafa mikilla vinsælda.


Aðeins meiri upplýsingar þarna en ekki nægar.

Gerum þetta almennilega. Rætur Nýdönsk liggja í Norðurkjallaranum í Menntaskólanum við Hamrahlíð, landsfrægri uppeldisstöð íslenskra tónlistarmanna. Björn Jörundur og Valdimar Bragi komu í MH hvor úr sinni áttinni með tónlistaráhugann í nesti. Þeir urðu sálufélagar og vörðu saman öllum stundum við lagasmíðar og æfingar, drifnir áfram af áhuga og metnaði.

Það tók sinn tíma að manna hljómsveitina því strákarnir voru kröfuharðir og ráku menn óhikað vegna ónógra hæfileika eða skítamórals. Á endanum voru það Ólafur Hólm, Daníel Ágúst, Einar Sigurðsson og Bergur Már Bernburg sem lögðu á hafið ásamt Birni og Valdimari.

Þannig skipuð vann Nýdönsk hljómsveitakeppni í Húsafelli 1987 og vakti ári síðar þjóðarathygli með Hólmfríði Júlíusdóttur.

Bergur heltist fljótlega úr lestinni og eftir fyrstu breiðskífuna; Ekki er á allt kosið...sem kom út haustið 1989 héldu Valdimar og Einar utan til náms.

Þorgils Björgvinsson lék um hríð á gítar en eftir útgáfu Regnbogalands árið 1990 voru Jón Ólafsson og Stefán Hjörleifsson munstraðir um borð. Jón hafði unnið að útsetningum og upptökustjórn á fyrstu plötunni ásamt Rafni Jónssyni og var því öllum hnútum kunnugur.

Árið 1997 kvaddi Daníel Nýdönsk.

Og kom svo aftur áratug síðar.


Frá upphafi hefur sterkur vinskapur verið rauður þráður í Nýdönsk. Og raunar er hljómsveitin er ekki bara til utan um músík heldur líka samveru. Löngunin til að vera og vinna saman hefur kallað á endurfundi ekki síður en þörfin fyrir að gera tónlist.

En enginn skal halda að allt hafi gengið þegjandi og hljóðalaust fyrir sig í öll þessi ár. Menn hafa rifist og þrætt um faglega og minna faglega hluti og bæði öskrað sig hása og þagað löngum stundum í fýluköstum.


Á sínum langa ferli hefur Nýdönsk gefið út vel yfir eitt hundrað lög og þó þau hafi hvert sinn svipinn bera þau ætterni sínu glögg merki. Nýdönsk er nefnilega hljómsveit með stíl. Lögin eru tímalaus, ómörkuð af tískubylgjum og það er vandað til verka.

Yrkisefnin eru fjölbreytt; textarnir fjalla um lífið og dauðann og allt þar á milli. Oft er sungið um konur og þær ýmist ilma, eru góðar í húðinni eða fara snemma að sofa. Og landsmenn hafa notað lög hljómsveitarinnar á sínum helstu gleði- og sorgarstundum; þau hafa bæði verið leikin í brúðkaupum og jarðarförum.


Líkt og farfuglarnir kemur Nýdönsk og fer. En öfugt við fuglana hefur Nýdönsk ekki fasta áætlun. Hún kemur þegar henni hentar og fer þegar henni sýnist. Jafnan kemur hún án þess að gera boð á undan sér og fer yfirleitt án þess að kveðja. Hvoru tveggja er í lagi því Nýdönsk er alltaf velkomin.



Nokkrar smáar sögur.


Maður í manns stað.

Nýdönsk var að spila á skólaballi en þar sem Jón var að spila á tónleikum með Megasi gat hann ekki mætt fyrr en hálftími var búinn af ballinu. Svo að ekki yrðu gerðar athugasemdir við að hljómborðsleikarinn væri ekki á sínum stað var brugðið á það ráð að setja rótarann - sem þótti svipa til Jóns - við hljómborðið. Sá grúfði sig ofan í nóturnar í miklum fíling og enginn fattaði neitt.


Erindið sem gleymdist.

Eftir að Steinar Berg Ísleifsson útgefandi hafði hlustað á lögin sem áttu að vera á Regnbogalandi felldi hann þann dóm að það vantaði hittara á plötuna. Björn dreif sig heim og samdi Frelsið sem strax eftir útgáfu naut mikilla vinsælda. Í asanum gleymdi hann einu erindi heima hjá sér og rötuðu því þrjú í stað fjögurra á upptökuna. Erindið góða fannst mörgum árum seinna. Þegar Nýdönsk líður þannig á hljómleikum er lagið flutt eins og það var samið, þ.e. með fjórða erindinu. Undarleg stemning skapast í salnum því enginn getur sungið með.


Brenna.

Til að auka á dulúð og kyngimögnun Nostradamusar var ákveðið að hafa ekta galdravísu á latínu í laginu. Leitað var til Hilmars Arnar Hilmarssonar galdramanns sem gróf eina svakalega uppúr gamalli skruddu. Eftir að vísan hafði verið lesin af blaði inná segulband í hljóðverinu voru menn óvissir um hvað gera ætti við blaðið. Var brugðið á það ráð að brenna það en menn voru logandi hræddir næstu daga og vikur um að hafa með því kallað yfir sig reiði guðanna og læddust því með veggjum.


Á hlaupum – þó ekki undan réttvísinni.

Það þykir til marks um alvöru rokkaralíferni að fara í partí eftir tónleika á landsbyggðinni og djamma og djúsa fram á morgun. Og helst að eyðileggja nokkur sjónvarpstæki í gleðinni. Væru þessir eiginleikar skilyrði fyrir veru í Nýdönsk hefði Stefáni verið sparkað úr bandinu snemma á tíunda áratugnum. Þá heltist nefnilega yfir hann mikill áhugi á langhlaupum og var hann iðulega kominn í koju um leið og síðustu tónunum sleppti. Morgnana eftir var hann svo hlaupandi um þorpsstrætin og mætti ungu mæðrunum sem fóru út að labba með börnin og leyfðu pöbbunum að sofa út enda þreyttir eftir tónleikana með Nýdönsk.


Tvær Sólir.

Það er fáheyrt í tónlistarsögunni að hljómsveit gefi út tvö lög með sama nafninu. En það hefur Nýdönsk gert. Sitt hvor Sólin er á Regnbogalandi og Deluxe. Viðlagið í þeirri fyrrnefndu er eftirfarandi: Hef heyrt þig syngja um sólina / Sama lagið og guðinn Ra / Stíga til himna upp tónstigann. Viðlag síðari Sólarinnar er hins vegar: Sól bjóddu mér blíðu þína / Gefðu mér byr undir báða vængi / Vorboðar háloftanna / Fljúga í hópum um varplendi hugans.


Upprisan.

Eins og gefur að skilja er tónleikahaldi teflt í tvísýnu ef krankleiki sækir að tónlistarmanni. Eina verslunarmannahelgina leit út fyrir að Nýdönsk gæti ekki troðið upp á fjölmennri útihátíð þar sem Björn hafði tekið torkennilega sótt. Ekki var læknir í grendinni og góð ráð því dýr. Tvennt var í stöðunni; að sleppa tónleikunum eða koma manninum til heilsu. Seinni kosturinn var valinn. Sýnt var að aðstoð æðri máttarvalda var nauðsynleg og var hún særð fram með hringdansi utanum Björn sem lá í rúmi út á miðju gólfi og negrasálminum Amazing Grace sem sunginn var af innlifun. Er skemmst frá því að segja að þetta virkaði. Björn reis upp sem nýr maður og hefur varla orðið misdægurt síðan.

Nýdönsk í Afríku.

Á einhverri útihátíðinni ætlaði Nýdönsk að búa til aukapening með bolasölu. Fyrrverandi rótari sveitarinnar var fenginn til að annast verkið og byrjaði hann á að láta merkja nokkur hundruð boli. Salan var strax dræm og sá rótarinn fram á að ekki myndi hún glæðast. Ákvað hann því að hætta allri sölumennsku og fá sér bara í tánna í staðinn. Fór svo að nokkrum mánuðum síðar voru bolirnir gefnir Rauða krossinum og þeir sendir til Afríku. Má ætla að nokkur hundruð Afríkubúar séu nú merktir Nýdönsk í bak og fyrir.

Björn Þór Sigbjörnsson.